تصور کنید صاحب یک آموزشگاه هستید. سایتتون چند سال پیش ساخته شده. هر بار که کسی بهش نگاه می‌کنه، می‌گه «قدیمی شده». یکی از رقبا سایت تازه‌ای راه انداخته که خیلی مرتب‌تر به نظر می‌رسه. حس می‌کنید باید یک بازطراحی کامل انجام بدید.
شاید درست بگید. ولی یک مشکل هست: «قدیمی به نظر رسیدن» نشونه‌ی نیاز به بازطراحی نیست. گاهی سایتی که ظاهرش ساده و قدیمیه، هر ماه چند ده مشتری می‌ده و بازطراحی بی‌دقت می‌تونه همه‌ی اون رو از بین ببره. و گاهی سایتی که ظاهرش بد نیست، از درون خراب شده و فقط یک رنگ‌آمیزی جدید مشکلی رو حل نمی‌کنه.
این مقاله کمک می‌کنه قبل از خرج کردن، بفهمید سایتتون واقعاً به چی نیاز داره: تعمیر، بازطراحی ظاهر، یا بازسازی از پایه.
سه سطح کار، نه دو گزینه
معمولاً بحث می‌شه «بازطراحی کنیم یا نکنیم»، ولی در عمل سه سطح داریم:
۱. تعمیر و به‌روزرسانی. مشکل‌های مشخص رو درست می‌کنید: کندی، یک بخش خراب، نسخه‌ی قدیمی نرم‌افزار، لینک‌های خراب، نمایش بد روی موبایل. ساختار و آدرس‌ها دست‌نخورده می‌مونن.
۲. بازطراحی ظاهر (Redesign). طراحی بصری، چیدمان و تجربه‌ی کاربری عوض می‌شه، ولی زیرساخت و ساختار اصلی محتوا همون می‌مونه.
۳. بازسازی از پایه (Rebuild). پلتفرم، کد و ساختار عوض می‌شه، مثلاً از یک سیستم قدیمی به یک سیستم تازه. بیشترین ریسک و بیشترین هزینه رو داره.
بیشتر وقت‌ها مشکل شما در سطح یک یا دو حل می‌شه. سطح سه فقط وقتی منطقیه که پایه‌ی سایت واقعاً غیرقابل‌نگهداری شده باشه.
قبل از هر تصمیم: ببینید داده چه می‌گوید
به جای نظر شخصی (و نظر دوستان و رقبا)، چند چیز رو بررسی کنید:
- ترافیک از گوگل چطوره؟ اگه ماه‌هاست ثابته یا بالا می‌ره، یعنی سایت یک کاری رو درست انجام می‌ده. اینجا ابزار اصلی سرچ کنسوله؛ راهنمای Google Search Console برای صاحب کسب‌وکار نشون می‌ده چطور بخونیدش.
- مردم تبدیل می‌شن؟ یعنی از بازدیدکننده به تماس، ثبت‌نام یا خرید. اگه ترافیک دارید ولی تبدیل ندارید، مشکل معمولاً طراحی و مسیر کاربره، نه سئو. چرا سایتم فروش نداره؟ این بخش رو بررسی کرده.
- روی موبایل چطوره؟ گوشی خودتون و چند گوشی دیگه رو امتحان کنید. ریسپانسیو (Responsive) بودن سایت چه معنایی دارد یک چک‌لیست ساده می‌ده.
- سرعتش؟ سرعت سایت و ابزارهای WebP رو ببینید. گاهی کندی فقط به عکس‌های سنگین برمی‌گرده و بازطراحی لازم نیست.
- اتصال امن؟ اگه سایت هنوز HTTP یا با گواهی منقضیه، این اول از همه باید درست بشه و ربطی به بازطراحی نداره. SSL و HTTPS چیست؟ توضیح داده.
- مدیریتش راحته؟ می‌تونید یک مقاله اضافه کنید یا قیمت رو عوض کنید بدون این‌که منتظر برنامه‌نویس بمونید؟
نشانه‌ها: تعمیر یا بازطراحی؟
| وضعیت | احتمالاً به چی نیاز دارید |
|---|---|
| ترافیک خوبه ولی ظاهر قدیمی به نظر می‌رسه | بازطراحی ظاهر، با حفظ آدرس‌ها و محتوا |
| ترافیک خوبه ولی تبدیل پایینه | بازنگری مسیر کاربر و صفحه‌های کلیدی، لزوماً نه کل سایت |
| سایت روی موبایل خراب نمایش داده می‌شه | بازطراحی یا ریسپانسیوسازی (بسته به پایه‌ی سایت) |
| سایت کنده | اول تعمیر (عکس، کش، سرور)، بعد اگه حل نشد بازسازی |
| نرم‌افزار یا قالب سال‌هاست به‌روز نشده، یا توسعه‌دهنده‌اش در دسترس نیست | بازسازی یا مهاجرت، چون ریسک امنیتی و نگهداری بالاست |
| مدیریت محتوا سخته و برای هر تغییر کوچک باید به برنامه‌نویس زنگ بزنید | تغییر سیستم مدیریت محتوا |
| ترافیک ماه‌هاست پایین میاد | اول تشخیص دلیل (سئو، رقبا، فنی). بازطراحی لزوماً جواب نیست |
مشکل رایج در ایران: وقتی سازنده‌ی قدیمی در دسترس نیست
یک اتفاق خیلی رایج اینه که سایتی چند سال پیش توسط یک فریلنسر یا شرکت ساخته شده، و حالا آشنایی با کد، دسترسی هاست یا حتی مالکیت دامنه گم شده. مدیر جدید نمی‌دونه رمز پنل چیه، دامنه به نام کیه، و قالب چه نسخه‌ایه.
اگه این وضعیت رو دارید، اول باید دسترسی‌ها رو برگردونید. دامنه، هاست، پنل مدیریت و فایل‌ها. بدون این‌ها هر کار دیگه‌ای، از تعمیر تا بازطراحی، با ریسک شروع می‌شه. دامنه و هاست چیست؟ و بعد از تحویل سایت، چه کارهایی باید انجام بدید؟ برای همین وضعیت‌ها نوشته شدن.
یه علامت هشدار دیگه: اگه سایت از قالب یا افزونه‌ی کرک‌شده استفاده کرده، حتی اگه الان درست کار کنه، یک ریسک امنیتی پنهانه. در این حالت معمولاً بازسازی یا مهاجرت به قالب اصل منطقی‌تره. درباره‌ی این موضوع در CMS چیست؟ وردپرس، سایت‌ساز یا کد اختصاصی هم نوشتیم.
بزرگ‌ترین ریسک بازطراحی: از دست رفتن سئو
اینجا باید جدی باشیم. بازطراحی اگه بی‌دقت انجام بشه، می‌تونه سال‌ها زحمت سئو رو خراب کنه. مشکل از اینجاست که گوگل صفحه‌ها رو با آدرس‌شون می‌شناسه. اگه آدرس عوض بشه یا محتوا حذف بشه، گوگل باید همه‌چیز رو از نو یاد بگیره.
چند اصل ساده که تیم باید رعایت کنه:
نقشه‌ی آدرس‌ها. قبل از شروع، لیست همه‌ی آدرس‌های فعلی سایت رو بگیرید (از سرچ کنسول، آنالیتیکس، نقشه‌ی سایت و سیستم مدیریت محتوا). برای هر آدرس یک تصمیم مشخص باشه: نگه داشته می‌شه، به آدرس جدید منتقل می‌شه، با یک صفحه‌ی مشابه ادغام می‌شه یا حذف می‌شه.
اگه آدرس عوض شد، ریدایرکت دائمی (۳۰۱ یا ۳۰۸) بذارید. هر آدرس قدیمی باید به مرتبط‌ترین صفحه‌ی جدید برگرده. بدترین کار اینه که همه چیز رو به صفحه‌ی اصلی بفرستید، یا ریدایرکت زنجیره‌ای بسازید. اگه صفحه‌ی جایگزینی وجود نداره، ۴۰۴ یا ۴۱۰ صادقانه‌تره.
ریدایرکت‌ها رو برندارید. طبق چک‌لیست‌هایی که بر اساس توصیه‌ی گوگل نوشته شدن، دست‌کم یک سال نگهشون دارید.
محیط آزمایشی نباید ایندکس بشه. سایت جدید معمولاً روی یک آدرس موقت ساخته می‌شه و باید از گوگل پنهان باشه. اما وقتی سایت منتقل می‌شه، باید مطمئن بشید این بلاک (noindex یا رمز یا robots) برداشته شده. یکی از رایج‌ترین فاجعه‌ها اینه که سایت جدید با noindex منتشر می‌شه و از گوگل ناپدید می‌شه.
نقشه‌ی سایت جدید رو ثبت کنید و هر دو سایت قدیم و جدید را در سرچ کنسول زیر نظر داشته باشید. بعد از راه‌اندازی، گزارش Page indexing و Performance رو مرتب ببینید.
ابزار Change of Address را درست استفاده کنید. گوگل می‌گه این ابزار فقط برای انتقال سایت از یک دامنه به دامنه‌ی دیگره. برای عوض شدن آدرس چند صفحه در همون دامنه یا HTTP به HTTPS یا www به غیر www کاربرد نداره؛ برای اون‌ها ریدایرکت و نقشه‌ی سایت به‌روز کافیه.
و یک واقعیت که هیچ آژانس صادقی نباید انکارش کنه: بعد از یک بازطراحی بزرگ، ممکنه مدتی نوسان یا افت ترافیک ببینید. نمی‌شه تضمین کرد که رتبه‌ها دست‌نخورده می‌مونن. هدف اینه که ریسک رو کم کنید و ردیابی کنید، نه این‌که قول بدید هیچ اتفاقی نمی‌افته. اگه با منطق زمان‌بر بودن سئو آشنا نیستید، سئو چیست و چرا نتیجه‌اش فوری نیست کمک می‌کنه.
چه چیزهایی را در بازطراحی نگه دارید؟
بازطراحی یعنی همه‌چیز دور ریخته بشه؟ نه. معمولاً بهتره این‌ها رو نگه دارید:
- صفحه‌هایی که ترافیک یا کلیک می‌گیرن. در سرچ کنسول ببینید کدوم‌ها.
- مقاله‌هایی که رتبه‌ی خوب دارن. محتواشون رو بدون دلیل کوتاه یا حذف نکنید.
- آدرس‌ها، مگر این‌که دلیل قوی برای تغییرشون دارید.
- نظرات و نمونه‌کارهای معتبر.
- لینک‌هایی که از سایت‌های دیگه به شما اشاره می‌کنن.
سؤال‌هایی که باید از آژانس بپرسید
- قبل از شروع، آدرس‌های فعلی رو بررسی می‌کنید و نقشه‌ی ریدایرکت می‌دید؟
- سایت جدید روی محیط آزمایشی ساخته می‌شه و مطمئن می‌شید ایندکس نشه؟
- بعد از راه‌اندازی، چه دوره‌ای پیگیری ترافیک و خطاها هست؟
- اگه ترافیک افت کنه، چه کسی مسئول پیگیریه؟
- دامنه، هاست، کد و دسترسی‌ها به نام من هست؟
- بکاپ کامل از سایت فعلی قبل از هر تغییر گرفته می‌شه؟
بیشتر در سؤالاتی که قبل از سفارش طراحی سایت باید بپرسید و چطور یک آژانس طراحی سایت معتبر پیدا کنیم؟ آمده.
چه زمانی بازطراحی نکنید؟
- فقط به این دلیل که رقیب سایت جدید ساخته. ببینید جدیدش واقعاً بهتر کار می‌کنه یا فقط تازه‌تر به نظر می‌رسه.
- وقتی مشکل اصلی محتوا یا سئوئه، نه طراحی.
- درست قبل از فصل پرفروش کسب‌وکارتون. اگه افت یا اشکال پیش بیاد، بدترین زمان ممکنه.
- وقتی هنوز مطمئن نیستید چه می‌خواید. بازطراحی بدون هدف روشن، فقط هزینه‌ست.
قبل از تعهد، ببینید
یکی از ترس‌های اصلی بازطراحی اینه که بعد از پرداخت، نتیجه مطابق انتظار نباشه. بعضی تیم‌ها قبل از تعهد مالی کامل یک نسخه‌ی نمایشی می‌سازن تا ظاهر و تجربه‌ی جدید دیده بشه. MVP نمایشی موونتو چیست؟ یکی از این روش‌ها رو توضیح داده. مهم‌ترین فایده‌اش اینه که قبل از هزینه‌ی بزرگ، اشتباه‌ها رو ببینید.
برای تصویر هزینه‌ها هم هزینه‌ی طراحی سایت شرکتی و فروشگاهی در ایران و هزینه‌ی نگهداری سایت بعد از تحویل رو ببینید. و اگه نگران انتخاب بین قالب آماده و طراحی اختصاصی برای سایت جدید هستید، تفاوت طراحی سایت با قالب آماده و طراحی اختصاصی کمک می‌کنه.
جمع‌بندی
بازطراحی دارو نیست که برای هر دردی تجویز بشه. اول ببینید داده‌ها چی می‌گن: ترافیک، تبدیل، موبایل، سرعت، امنیت و راحتی مدیریت. اگه مشکل مشخصیه، تعمیر کافیه. اگه ظاهر و تجربه‌ی کاربری مشکل داره، بازطراحی با حفظ آدرس‌ها و محتوای ارزشمند. و اگه پایه‌ی سایت غیرقابل‌نگهداریه، بازسازی. در هر حال، سئو رو جدی بگیرید و دسترسی‌ها و مالکیت رو از قبل روشن کنید.
آخرین بررسی: آبان ۱۴۰۵. راهنمای گوگل و ابزارهای سرچ کنسول ممکنه تغییر کنن.
سؤالات متداول
کی باید سایتم رو بازطراحی کنم؟
وقتی داده‌ها نشون بدن مشکل اصلی طراحی، ساختار یا پایه‌ی فنی سایته: موبایل خراب، تبدیل پایین با وجود ترافیک، سیستم قدیمی غیرقابل‌نگهداری یا مدیریت خیلی سخت. فقط قدیمی به نظر رسیدن کافی نیست.
بازطراحی باعث افت سئو می‌شه؟
اگه آدرس‌ها و محتوا درست مدیریت نشن، بله می‌تونه. با نقشه‌ی آدرس‌ها، ریدایرکت دائمی، جلوگیری از ایندکس شدن محیط آزمایشی و پیگیری بعد از راه‌اندازی ریسک کم می‌شه، ولی صفر نمی‌شه.
ریدایرکت‌ها رو چقدر باید نگه دارم؟
چک‌لیست‌های مبتنی بر توصیه‌ی گوگل پیشنهاد می‌کنن حداقل یک سال. اگه بدون ضرر می‌تونید بیشتر نگه دارید، بهتره.
آیا باید دامنه رو هم عوض کنم؟
معمولاً نه. عوض کردن دامنه ریسک اضافه داره و ابزار Change of Address فقط برای این حالته. مگر این‌که دلیل جدی (مثل تغییر نام برند) داشته باشید.
بازطراحی چقدر طول می‌کشه؟
بسته به اندازه و سطح کار فرق می‌کنه. طراحی سایت چقدر طول می‌کشه؟ عوامل زمان رو توضیح داده